Utrata statusu odpadu – gruz, a REACH

Rozporządzenie REACH nie tyczy się odpadów, lecz co innego, gdy odpady stają się produktem. Jeśli mamy do czynienia z gruzem odpadowym, który chcemy sprzedać dalej jako produkt, możemy skorzystać z „utraty statusu odpadu” który jest określony w Dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 19 listopada 2008, 2008/98/WE, w sprawie odpadów oraz uchylająca niektóre dyrektywy.

Gruz jest odpadem o kodzie 17 09 04 – Zmieszane odpady z budowy, remontów i demontażu inne niż wymienione w 17 09 01, 17 09 02 i 17 09 03. W skład gruzu wchodzą różne frakcje odpadów – materiałów. Do każdej z tych frakcji odnosi się inna część rozporządzenia REACH, ale do większości z nich można zastosować zwolnienie z obowiązku rejestracji na mocy artykułu 2, ustęp 7, litera d) rozporządzenia REACH.

Ważną kwestią jest, że wszystkie frakcje gruzu należą do tzw. „produktów bezpiecznych”, dodatkowo nie będą opakowywane i sprzedawane jako produkt do odbiorcy końcowego (konsumenta – klienta w sklepie), więc nie trzeba stosować tu rozporządzenia CLP (dopełnienia do REACH), które mówi o klasyfikacji i oznakowaniu substancji chemicznych. Papier, karton, drewno – z tymi frakcjami będzie najłatwiej – nie wymagają rejestracji w REACH, należy tylko je odpowiednio opisać i sklasyfikować.

Co należy wykonać?

1.      Dokładna identyfikacja substancji

Czyli określenie charakterystyki danej frakcji zgodnie z sekcją 2, załącznika VI do rozporządzenia REACH

2.      Ustalenie, czy frakcja jest już zarejestrowana w REACH

Sprawdzenie w bazie REACH, oraz na stronach ECHA, czy zidentyfikowane wcześniej frakcje są już zarejestrowane.

3.      Uzyskanie dostępu do danych o rejestracji

Za pomocą kart charakterystyki dla substancji już zarejestrowanych, lub innych dokumentów rejestracyjnych oraz numeru rejestracyjnego, czy statusu rejestracji.

Jeśli substancje są już zarejestrowane w REACH to należy to opisać i dostać się do informacji o rejestracji (a to może dużo kosztować). Jeśli substancje nie są zarejestrowane, to należy je zarejestrować zbierając wszelkie możliwe dane (co będzie kosztować w zależności od tonażu około 15000 euro, oraz bardzo dużo czasu na złożenie odpowiedniego wniosku (wyłącznie po angielsku)).

4.      Stworzenie karty charakterystyki gruzu

Najprawdopodobniej końcowym efektem nie będzie rejestracja w REACH, lecz stworzenie karty charakterystyki – bądź co bądź – do produktu którym jest gruz. W karcie określi się dane dotyczące składu oraz bezpiecznego stosowania substancji i przepisów którym ona podlega (w tym również REACH).

Szczegółowe informacje dotyczące REACH dla poszczególnych frakcji

Utrata statusu odpadu

Wyrób, który „utracił status odpadu”, staje się pełnoprawnym produktem, którego dany producent wprowadza do obrotu po raz pierwszy (mimo, iż w obrocie wcześniej był jako odpad i jeszcze wcześniej jako produkt). Wprowadzając go, musi zapewnić, że spełnia on wszystkie wymagania przewidziane w rozporządzeniu REACH (WE 1907/2006) oraz CLP (WE 1272/2008).

Substancje odzyskiwane z odpadów są zwolnione z obowiązku rejestracji na mocy rozporządzenia REACH, jeśli spełnione są warunki określone w artykule 2 (7) (d).

7. Z zakresu zastosowania przepisów tytułu II, V i VI wyłącza się:
[…] d) substancje w ich postaci własnej lub jako składniki mieszanin lub w wyrobach, zarejestrowane zgodnie z przepisami tytułu II i odzyskiwane na terytorium Wspólnoty, jeżeli:
(i) substancja, która powstaje w procesie odzysku, jest taka sama, jak substancja zarejestrowana zgodnie z przepisami tytułu II; i
(ii) informacje wymagane na podstawie art. 31 lub 32 odnoszące się do substancji, która została zarejestrowana zgodnie z przepisami tytułu II, są dostępne dla podmiotu zajmującego się odzyskiem.

Oznacza to, że dana substancja powinna zostać zarejestrowana, lub wcześniej zarejestrowana; odzyskiwana substancja musi mieć taką samą tożsamość chemiczną i właściwości z substancją oryginalną oraz podmiot zajmujący się recyklingiem powinien mieć wszystkie stosowne informacje dotyczące samej substancji.

Odzyskiwane metale

Metale uznawane są wg. REACH za substancje, co oznacza, że należy ocenić bezpieczeństwo stosowania substancji, oraz pełną klasyfikację substancji, by określić, że dane metale są produktami bezpiecznymi. Ponieważ metale odzyskiwane z budowy, remontów i demontaży mogą być zanieczyszczone innymi substancjami, bądź być mieszaninami wielu metali (stopy), ważne jest by dokładnie zidentyfikować substancje, zgodnie z sekcją 2, załącznika VI do rozporządzenia REACH:

2. IDENTYFIKACJA SUBSTANCJI

Zawarte w tej sekcji informacje dotyczące każdej substancji muszą być wystarczające do identyfikacji tej substancji. Jeśli przedstawienie informacji dotyczących jednej lub kilku pozycji nie jest technicznie możliwie lub nie wydaje się konieczne z naukowego punktu widzenia, należy wyraźnie przedstawić powody takiego stanu rzeczy.

2.1. Nazwa lub inne dane identyfikujące każdą z substancji
2.1.1. Nazwa lub nazwy zgodne z nomenklaturą IUPAC lub inna międzynarodowa nazwa lub nazwy chemiczne
2.1.2. Inne nazwy (zwyczajowa, handlowa, skrót)
2.1.3. Numer substancji w wykazie EINECS lub ELINCS (jeśli są dostępne i odpowiednie)
2.1.4. Nazwa wg CAS i numer CAS (jeśli są dostępne)
2.1.5. Inne kody identyfikujące (jeśli są dostępne)
2.2. Informacje związane z wzorem cząsteczkowym i strukturalnym każdej substancji
2.2.1. Wzór cząsteczkowy i strukturalny (w tym zapis SMILES, jeśli jest dostępny)
2.2.2. Informacja o czynności optycznej substancji oraz typowych proporcjach izomerów (przestrzennych) (jeśli jest to możliwe i właściwe)
2.2.3. Masa cząsteczkowa lub zakres masy cząsteczkowej
2.3. Skład każdej substancji
2.3.1. Stopień czystości ( %)
2.3.2. Charakter zanieczyszczeń, włączając izomery i produkty uboczne
2.3.3. Procentowy udział (istotnych) głównych zanieczyszczeń
2.3.4. Charakter dodatków (np. czynników stabilizujących lub inhibitorów) i ich kolejność pod względem ilości (… ppm, … %)
2.3.5. Dane spektralne (promieniowanie ultrafioletowe, podczerwone, magnetyczny rezonans jądrowy lub widmo masowe)
2.3.6. Wysokociśnieniowy chromatogram cieczowy, chromatogram gazowy
2.3.7. Opis metod analitycznych lub odpowiednich odniesień literaturowych identyfikujących substancję oraz, w stosownych przypadkach, identyfikujących zanieczyszczenia i dodatki. Informacje te powinny być wystarczające do odtworzenia tych metod.

Jeśli określona substancja jest bezpieczna i została już zarejestrowana w systemie REACH przez innego użytkownika, bądź przedsiębiorstwo, to zgodnie z wcześniej przytaczanym artykułem 2, ustęp 7, litera d), pkt (ii) rozporządzenia REACH, podmiot który dokonuje odzysku tej substancji, musi zapewnić sobie dostęp do informacji o zarejestrowanej substancji i informacje te muszą być zgodne z zasadami udostępnienia informacji w łańcuchu dostaw. Oznacza to, że przedsiębiorstwo, które zajmuje się odzyskiem musi mieć dostęp do jednego z następujących zestawów danych:

  • Karty charakterystyki (MSDS lub SDS) dla substancji zarejestrowanej (w tym przypadku – metalu), wymaganej na podstawie art. 31, ust. 1 lub art. 31. ust. 3 rozporządzenia REACH, wraz z załączonymi (jeśli istnieją) scenariuszami narażenia dla substancji zarejestrowanej,
  • Innych wystarczających informacji lub dokumentów na temat zarejestrowanej substancji pozwalających użytkownikom na podjęcie środków ochrony, zgodnie z art. 31 ust. 4 rozporządzenia REACH, jeśli karta charakterystyki do danej substancji nie jest wymagana,
  • Numeru rejestracji, jeśli jest dostępny, statusu substancji w kontekście zezwoleń udzielanych na podstawie REACH, szczegółów dotyczących stosowanych ograniczeń na podstawie REACH i informacji wymaganych do zidentyfikowania i zastosowania odpowiednich środków kontroli ryzyka, zgodnie z wymogami art. 32 ust. 1 rozporządzenia REACH

Niestety bez określenia konkretnych składowych stopu (czyli konkretnych metali wchodzących w skład danej frakcji), nie będzie możliwe uzyskanie informacji o tym, czy dany produkt został już zarejestrowany w REACH.

Odzyskiwany papier, karton

REACH posiada definicję odzyskiwanego papieru jak i numer EINECS (265-995-8 – masa celulozowa), który ułatwia jego identyfikację w REACH i potwierdza bezpieczeństwo produktu.

Masa celulozowa jest wymieniona jest w załączniku IV do rozporządzenia REACH, dzięki czemu jest zwolniona z obowiązków dotyczących rejestracji, dalszych użytkowników i oceny. Dodatkowe składniki w papierze odzyskiwanym (tusze, barwniki, kleje, wypełniacze) które nie mają funkcji, mogą zostać uznane za zanieczyszczenia (które wystarczy tylko opisać).

Dzięki czemu papier i karton odzyskiwany składający się wyłącznie z masy celulozowej z zanieczyszczeniami bez określonych funkcji w materiale jest zwolniony z obowiązków dotyczących rejestracji, dalszych użytkowników i oceny substancji.

Gruz, kruszywo, papa

Te trzy frakcje można uznać jako jedną grupę: Kruszywa z odpadów budowlanych i prac rozbiórkowych. Papa, nie jest nigdzie określana w rozporządzeniu REACH, dlatego dla ułatwienia można przyjąć, że jest to składnik gruzu. Ten rodzaj kruszyw uznawany jest jako wyrób zgodnie z rozporządzeniem REACH. Oznacza to, że tak samo jak dla metali, należy zebrać pełną informację dotyczącą składu produktów i sprawdzić, czy nie zostały już wcześniej zarejestrowane. Przy kruszywach ważną kwestią jest posiadanie wymaganego zakresu informacji dotyczącej tożsamości i ilości, w których zanieczyszczenia i składniki stwarzające zagrożenie są obecne w odzyskiwanym kruszywie.

Więcej informacji

Poradnik: Zgłoszenie substancji do wykazu klasyfikacji i oznakowania napisany przez ECHA

Poradnik na temat wymagań dotyczących substancji w wyrobach napisany przez ECHA

Poradnik dotyczący odpadów i substancji odzyskiwanych napisany przez ECHA

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie odpadów oraz uchylająca niektóre dyrektywy (z dnia 19 listopada 2008, 2008/98/WE)